RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH ASOSIDA BANK KREDITLASH SAMARADORLIGINI OSHIRISH

Authors

  • Ochilov Shoxrux Ne'matulla o'g'li Raqamli iqtisodiyot va agrotexnologiyalar universiteti, mustaqil tadqiqotchi Author

Abstract

Mazkur tezisda raqamli texnologiyalardan foydalanish asosida tijorat banklarida kreditlash samaradorligini oshirish masalalari ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilingan. Bank xizmatlarining raqamlashuvi, masofaviy identifikatsiya, mobil ilovalar va onlayn kreditlash platformalarining jadal rivojlanishi kredit jarayonining barcha bosqichlari — arizani qabul qilish, qarz oluvchini baholash, qaror qabul qilish, kreditni rasmiylashtirish, monitoring va muammoli qarzlarni undirishni tubdan o'zgartirmoqda. Tadqiqotning maqsadi — kreditlash jarayonida raqamli texnologiyalarni qo'llash yo'nalishlarini tizimlashtirish, ularning kredit samaradorligiga ta'sirini baholash va O'zbekiston tijorat banklari uchun takomillashtirish yo'nalishlarini asoslash. Tezisda katta ma'lumotlar va mashinali o'qitishga asoslangan skoring, muqobil ma'lumotlardan foydalanish, masofaviy biometrik identifikatsiya, elektron hujjat aylanishi, erta ogohlantirish tizimlari va undirish jarayonini avtomatlashtirish vositalari kredit jarayoni bosqichlari bo'yicha qiyosiy tahlil qilingan. Shu bilan birga, raqamli kreditlash bilan bog'liq kiberfiribgarlik, algoritmik xatolik, aholining ortiqcha qarz yuklamasi va shaxsga doir ma'lumotlar xavfsizligi risklari ko'rib chiqilgan. Tahlil natijalariga ko'ra, raqamli texnologiyalar kredit qarorlarini qabul qilish muddatini keskin qisqartirish, operatsion xarajatlarni kamaytirish, kredit xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini kengaytirish va kredit portfeli sifatini yaxshilash imkonini berishi asoslab berilgan hamda banklar uchun amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Berg, T., Burg, V., Gombović, A., & Puri, M. (2020). On the rise of FinTechs: Credit scoring using digital footprints. Review of Financial Studies, 33(7), 2845–2897.

2. Basel Committee on Banking Supervision. (2018). Sound practices: Implications of fintech developments for banks and bank supervisors. Basel: Bank for International Settlements.

3. Frost, J., Gambacorta, L., Huang, Y., Shin, H. S., & Zbinden, P. (2019). BigTech and the changing structure of financial intermediation (BIS Working Papers No. 779). Basel: Bank for International Settlements.

4. Fuster, A., Plosser, M., Schnabl, P., & Vickery, J. (2019). The role of technology in mortgage lending. Review of Financial Studies, 32(5), 1854–1899.

5. Khandani, A. E., Kim, A. J., & Lo, A. W. (2010). Consumer credit-risk models via machine-learning algorithms. Journal of Banking & Finance, 34(11), 2767–2787.

6. Philippon, T. (2016). The FinTech opportunity (NBER Working Paper No. 22476). Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research.

7. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). 2025-yil I yarim yillik uchun Moliyaviy barqarorlik sharhi. Toshkent. — URL: https://cbu.uz

8. O'zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O'RQ-547-son «Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risida»gi Qonuni.

9. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son «Raqamli O'zbekiston — 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to'g'risida»gi Farmoni.

10. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son «2020–2025-yillarga mo'ljallangan O'zbekiston Respublikasi bank tizimini isloh qilish strategiyasi to'g'risida»gi Farmoni.

Downloads

Published

2026-10-28